Siqaret Narkomanlığı ?>

Siqaret Narkomanlığı

Siqaret Narkomanlığı

Siqaret çəkmək, narkomanlıq 1950-ci illərdə siqaretin xərçəngə tutulma riskini artırdığı təsbit edilmişdir. Sənaye ölkələrindəki xərçəng hadisələrinin 1/3ə siqaretin səbəb olduğu və hətta bəzi xərçəng növlərində (nəfəs yolları xərçəngində) % 98 nisbətində siqaretdən ötəri olduğu təsbit edilmişdir. Bu təsbitlərə baxmayaraq Almaniya da gündə 400 milyon siqaret çəkilməkdədir və bu nisbət Türkiyə də daha da çoxdur, çünki çox kiçik yaşdakı uşaqlar siqaretə başlamaqdadır. Siqaret başda ağciyər-, qırtlaq-, ağız-, boğaz-, dil-, kimi nəfəs yolları xərçənginin meydana gəlməsi də ən böyük faktordur. Ayrıca mədə-, mesane-, rəhm-, prostat-, və qalın bağırsaq xərçəngi, və löseminin meydana gəlməsində siqaret viruslar qədər rol oynamaqdadır. 
Siqaret nə qədər böyük bir riskdir? Uşaq yaşda siqaretə başlayanların 1/4ü 39-69 yaşarı arasında, ¼’ü 70 yaş ətrafında siqaretin birbaşa təsirlərindən ötəri ortaya çıxan başda xərçəng vs. narahatlıqlardan ötəri ölməkdədirlər. Burada Narkomanın gündə neçə siqaret çəkdiyi də çox əhəmiyyətlidir. Edilən araşdırmalarda Narkomanların 15-25 il daha az yaşadıqları və həyat keyfiyyətinin düşdüyü, yəni bir düjün xəstəliklərlə birlikdə yaşamaq məcburiyyətində qaldığıdır. Narkomanların siqareti buraxması ilə bədənə yerləşən toksik maddələr dərhal təmizlənməz toksik maddələrin bədəndən atılması 7-15 il ala bilər.
Siqaret, siqar və tənbəki çəkmənin fərqi vardırmı? Siqaret, siqar və ya tənbəki çəkmənin bir-birindən fərqi çox azdır. Tənbəki çəkəmlərin siqaret və siqar çəkənlərə görə daha çox ağız xərçənginə, eyni nisbətdə ağciyər xərçənginə və az miqdarda mesane xərçənginə tutulduqları təsbit edilmişdir. Bəzi ölkələrdə tütün çeynəniləsi və ya tütün tozu burunotusu buruna çəkilməkdədir. Siqaret tozu burunotusu və ya siqaret çeynəniləsidə eyni siqaret çəkmə kimi xərçəngə səbəb olduğu təsbit edilmişdir. Tütün burunotusu və ya tütün çeynəniləsi özeliklede mukozayı təxrib etmektedi və adamın xərçəngə tutulmasına imkan hazırlamaqdadır.
Passiv Narkomanlıqda təhlükəlidirmi? Alman Xərçəng Araşdırmalar Mərkəzi ildə neçə adamın passiv Narkomanlıq səbəbiylə xərçəngə tutulduqlarını və bu səbəblə öldüklərini təsbit etmişlər. (Aşağıda araşdırmalarda) Passiv Narkomanlıq və ya passiv çəkmək nə demək? Siqaret çəkənlərin yanında olma və ya siqaret çəkilən məkanlarda olma deməkdir. Passiv Narkomanlıq həqiqətən edilən araşdırmalarla təsbit edilmişdir. Bu səbəblə bir çox ölkədə cəmiyyətə açıq məkanlarda siqaret çəkilməsi qadağan edilmişdir. Məsələn iş yerində ya siqaret çəkməyənlərə ayrı fasilə salonları ayırlmakta və ya siqaret çəkilməsi qadağan edilməkdədir.
Döl, Körpə və Uşaqları siqaretdən qorumaq? Hamilə qadınlar Narkoman isə körpənin erkən doğulmasına və ya ölü doğulmasına səbəb olmaqdadır. Narkoman anadan doğan körpələrin başının diametri daha kiçik olmaqda, daha az kilolu doğulmaqda, zəka baxımından geri olmaqda və psixoloji problemli olmaqda və ruhən və bədənlə inkişafında problemlər yaşanmaqdadır. Uşaqların kiçik yaşda siqaretə başalamaları halında irəlidə astma, sətəlcəm, bronxit və ortakulak iltihablanması kimi narahatlıqlara daha asan tutulduqları təsbit edilmişdir. Passiv (siqaret çəkməyən , lakin çəkənlərin yanında olan) başda ağciyər xərçəngi olmaq üzrə xərçəngə daha asan tutulmaqdadırlar.
Birləşməsində: Birləşməsində bilinən 4000 növ maddə olub ən əhəmiyyətliləri bunlardır. a-) Alkaloitler % 0,05-4 arasında olub bunun % 80-90 ‘nını nikotin və az miqdarda nornicotin, anabasin, nicotyrin b-) Ayrıca karbon monoksit (CO), güllə, polonium-210, benzol, benzoryren, syanürasit (siyanhidrikasit), kadmiyum, aerosol, kükürd dioksit (SO2), amonyak, nikel, plutoniyum, benzibiren, dibenzipiren, benzin, izopren, toluol, naftilamin, arsansa, əmtəən, azot oksid, azot dioksit, aseton, metanol, etanol, gliserol, nikotin, nikotinin, nornicotin, nitrosamin, kresol, pirolidin vs., ehtiva edər.
Araşdırmalar: a-) Siqaret asılılığından xilas olmaq üçün edilən araşdırmalar bunların başında nikotin yapışdırıcı bantı gəlir. Bu bantı istifadə edənlərin % 40ının siqareti buraxdığı görülmüşdür. b-) Digər araşdırmalar isə siqaretin zərərləri üzərinə edilən araşdırmalardır. 1-) Vaşinqton Dünyaya Baxış İnstitutu (Worldwatch-Instituts in Vaşinqton) tərəfindən edilən araşdırmada dünyada 1990ılında 21 milyon insanın siqaretdən öldüyü təsbit edilmişdir. (Na.6.94.16) 2-) Alman xərçənglilərə kömək Təşkilatı (Deutsche Krebshilfe) 1994də Frankfurt da etdiyi şərhdə: Hər il Almaniya da 140.000 adamın siqaretin səbəb olduğu müxtəlif xəstəliklərdən öldüyü təsbit edilmişdir. Bu simpoziumda başda ağciyər-, ağız-, qırtlaq-, və dodaq xərçənginin % 95-98 nisbətində siqaretin səbəb olduğu təsbit edilmişdir. (Na.6.94.16) 3-) Siqaretin hüceyrələri korladığı və beləcə adamın daha asan xərçəngə tutulmasına səbəb olduğu görülmüşdür və 1996da Almaniya da 212.888 adam xərçəngdən ölmüşdür. (Nhk.199.18) 4-) Chicago (Chicago) Universitetində edilən araşdırmalarda nikotinin beyindəki hormonların sekresiyalanmasına təsir etdiyi və nəticədə dopamin hormonunun sekresiyalanmasını dayandırdığı təsbit edilmişdir. (NH.12.02.8) Bilindiyi kimi dopamin qeyri-kafiliyi Alzheimer xəstəliyinə (ağlını itirmə), səbəb olar. 5-) Hamiləlik dövründə siqaret çəkən qadınların uşaqların ileriki yaşlarda kök olduqları və bununda müalicə edilə bilmədiyi təsbit edilmişdir. (NH.12.02.7) İstifadə edilməsi: Tütünün birləşməsindəki nikotindən saqqızlı və bantlı dərmanlayar əldə edilərək siqaret vərdişliyinə qarşı istifadə edilməkdədir. Hindistan da yulafsala edilən müalicə sınaqları ilə başda alkolizm və narkomanlıq kimi müxtəlif asılılıq narahatlıqları müalicə edilməkdədir.
Şərh: Tütünün birləşməsindəki müxtəlif maddələr vardır və bu maddələr hüceyrə və orqanları fərqli şəkildə korlayar.
1-) Xərçəngə nitrosaminler, poli aromatik karbon hidrogenli mürəkkəblər və polonium-210un səbəb olduğu müzakirə edilməkdədir, çünki dərhal hamısı kanserojen təsirə malikdir.
2-) karbon monoksit (CO) görülməyən, qoxusuz, lakin çox zəhərli bir qazdır. Siqaret çəkərkən bu tüstü ağciyər hava kisəcikləri (alveolarepitel) tərəfindən absorbe edilər və qana qarışar. Qaz qandakı hemoglobini oksigendən 300 dəfə daha böyük bir çəkilişlə özünə bağlar (yapışar) və beləcə oksigenin qanda gəzməsini önləyər və qandakı oksigen nisbəti siqaret ilə tərs mütənasib olaraq azalar. Yəni çox siqaret çəkənlərdə az oksigen olar və zamanla qidalana bilməyən əl və ayaqlarda qanqren ola bilər. Bilindiyi kimi oksigen hemoglobinler yaşar, əgər bunlar dövrə xarici qalsa qandakı oksigen nisbəti azalar . Buda kifayət qədər qidalanmayan beyin və ürək hüceyrələrinin ölməsinə səbəb oldur. Beləcə adamda əvvəl hafizə zəifliyi və ürək narahatlıqları başlar və irəliləyən mərhələlərdə kılcal damarların sərtləşməsi səbəbiylə infarkt və ya beyin qanaması görülə bilər. (Na.7.99.44)
3-) Siqaretin sərbəst radikalları artırdığı bununda C və e-Vitaminlərinin həddindən artıq xərclənməsinə səbəb olduğu və bədən bu ehtiyacı qarşılaya bilmədiyindən dərinin yaşlandığı və büzüldüyü və də nəticədə adamın ayrıca cinsi gücündə itirdiyi təsbit edilmişdir. (Na.7.99.44)
4-) Purikasit (Siyanür turşu, siyanhidrikasit, hidrosiyanik turşu, HCN) siqaret tüstüsü ilə birlikdə qana keçər, qandan böyrəklərə və qaraciyərə keçən Purikasit burada kükürdlə reaksiyaya geçenek tiosiyanata (thiocyanat)dönüşür. Tiosiyanat (NCSH) tiroidbezindeki yod nisbətini salar və burada iyodun yığılmasını önləyər və tiroidbezinin (kalkanbezi) hormon salgılamasını önləyərək guatr meydana gəlməsinə səbəb olar. (Na.7.94.44)
5-) Benzol qan edən orqanları (onurğa iliyi, dalak, və qaraciyər)təxrib edərək qan xərçənginə (lösemi) səbəb olar.
6-) Kadmiyum: Tütünə kadmiyum yığan bitkidə deyilə bilər, çünki yarpaqlarında həddindən artıq miqdarda kadmiyum anbarlar. Narkomanların bədənində 3-4 qat daha çox kadmiyum olar və bu element ağciyər hava kisəciklərinin şişməsinə (amfi zem, emphysema) səbəb olar. Kadmiyum sinkin əleyhdarı olub, toxu və qandakı sinkin azalmasına səbəb olar. Sink bilindiyi kimi 300enzimin və hormonun meydana gəlməsində ana katalisator vəzifəsini edər. Sink qeyri-kafiliyi dərini quruyub çatlaması və qanamasına, dırnaqların və saçların qırılmasına, cinsi gücün düşməsinə və də immün sisteminin zəifləməsinə səbəb olar. İmmün sisteminin zəifləməsi demək bədənin mikroblara qarşı müqavimətinin azalması deməkdir, yəni adam çox asan xəstələnər və xəstəlikdən xilas olması da çox zaman alar. (Na.7.94.44)
7-) Polonium-210: Siqaret güllə ehtiva edər, siqaret tüstüsüylə birlikdə ağciyərlərə çatan güllə parçacıqları buradan, yəni olduğu yerdən ətrafına polonium-210 süaları yayar .Bu süalar zamanla bronxlarda xərçəng meydana gəlməsinə səbəb olar.( Na.6.94.20)
Yan təsiri: Tütünün siqaret şəklində çəkilməsi halında başda: Dodaq-, dil-, qırtlaq-, nəfəs yolları-, və ağciyər xərçəngi olmaq üzrə müxtəlif xərçəngli xəstəliklərə səbəb olar. Qan dövranını maneə törətdiyindən: Beyin qanaması, infarkt, əl və ayaqlarda qanqren , cinsi gücün düşməsi, hamilə qazılarda aşağılar, tiroidvəzinin şişməsi (guatr), böyrək üstü vəzilərinin həddindən artıq adrenali salgılaması səbəbiylə əsəbilik, depresiya, nevrologiya və baş ağrısı kimi bir çox xəstəliyə səbəb ola bilər.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *