Günəş İşığı və Zərərlərindən Qorunmanın Yolları ?>

Günəş İşığı və Zərərlərindən Qorunmanın Yolları

Günəş İşığı və Zərərlərindən Qorunmanın Yolları

Həyat qaynağı, istilik, işıq və enerji qaynağı olan, bir zamanlar adına məbədlər edilib, qurbanlar verilən günəş, son 30-40 ildir dəri üzərindəki mənfi təsirlərinin fərqinə varılmasından sonra, çəkinilməsi lazım olan bir güc olaraq da gündəmdə yerini tutmuşdur. İdarəçi ulduzu günəş olan bir ”Aslan Bürcü” kişisi olaraq günəş haqqında mənfi şeylər yazmaq mənə çok çətin gəlməklə birlikdə, vəzifə məsuliyyətim gerçəkləri yazmamı əmr edir. Günəş işığının dəri üzərindəki müsbət təsiri yox deyiləcək qədər azdır. Bəzi mikrobları öldürməsi, sədəf xəstəliyi kimi bəzi xəstəliklərə yaxşı gəlməsi müsbət təsirlərindəndir. Lakin ən faydalı və ən təsir edici yanı isti və işıqlıq yüzüylə verdiyi mənəvi təsiri və ətrafımıza nə qədər yaxşı yandığımızı və tətilimizi haralarda keçirdiyimizi göstərərək hava atma imkanı təmin etməsidir. Halbuki 1950-ci illərə qədər yanıq bədən tək günəş altında çalışanlarda (inşaat işçisi, cütçü, balıqçı vs.) görülər və çox məqbul sayılmazdı. üz və qolların alt qisim və ya atletin xaricində qalan sahələrdə yanıq ”əmələ yanığı”, sol qolda yerləşəni ”şofer yanığı”, üz və əl kürəklərində yerləşən ”cütçü yanığı” deyə adlandırılardı. Yanıq bədən modasından on illər sonra zərərli təsir edər daha çox ortaya cıkmış və başa düşülməyə başlanmışdır. Günəş işığının içərisindəki Ultrabənövşəyi (morötesi) hissəsi dəri üzərindəki zərərli təsirlərin məsuludur. Başlanğıcda bütün zərərli təsirlərdən Ultrabənövşəyi B (UVB) Ônin bir məsul tutulmuşsa da son zamanlarda UVAin də daha aşağı gücdə olmaqla birlikdə eyni zərərli təsirlərə sahib olduğu fərqinə varılmışdır. Bu təsirlər ağ irq üçün etibarlıdır və dəri rəngi açıldıqca zərər nisbəti artar. Uzun illər günəş işığı altında qalındığında, alınan cəmi dozaya bağlı olaraq dəridə ziyan meydana gələr, incelme, bəzən ləkələnilmələr görülər və daha sonra dəri xərçəngi meydana gələr. Bunlar ən çox üz və dodaqda görülər. Aralıq və yüksək dozalarda, ani günəş yanıqları isə (xüsusilə uşaqlıq yaşlarında daha çox təsirlidir) bir başqa dəri xərçənginə zəmin hazırlayar. Dəridə ləkə və mən meydana gəlməsi ilə bu xalların bir qisiminin xərçəngləşməsi də söz mövzusudur. Ayrıca uzun davamlı, yüksək doza günəş işığı, bədənin immunitet sistemini də zəiflədər. Lakin, hamısından daha əhəmiyyətlisi dərinin erkən yaşlanmasına gətirib çıxarar. Dəri, incə, zəif, mat, buruq, qırış qırış, ləkəli və tez zədələniyər bir vəziyyət alar ki bu söykəniləsi bir vəziyyət deyil.
Günəşin Zərərlərindən Qorunmanın Yolları Bilinməsi lazım olan qanunlar: 1. Qorunma nə qədər erkən başlarsa o qədər faydalı olar. 2. Qızarma, su toplama, soyulmalara səbəb olacaq yanıqlara heç bir zaman gətirib çıxarılmamalıdır. 3. Quru və sıx toxumalı geyimlər yaxşı qoruyucudur. 4. Buludlu havalarda, kölgədə, çətir və ya saçaq altında günəş süalarının %50’sinden çoxu süzülər, əks olunar və yenə zərərli təsirlərini edərlər. 5. Yüksək yerlərdə, dənizdə, qumda, quruda təsirlənmə daha çoxdur. 6. üz və əllər üçün günəşdən qorunma tək tətildə, çimərlikdə deyil, gündəlik həyatda, küçəyə çıxılarkən də edilməlidir. 7. Günəşin tik olduğu saatlarda günəş altında çimərlik geyimi ilə qalınmamalıdır. Bu saatlar, gün ortasının 2 saat əvvəli və sonrası olaraq qəbul edilir, lakin bölgələrə gore dəyişə bilər. Praktik olaraq saat 11 ilə 15 arası çəkinilməsi uyğun olar. Günəşdən qorunmaq üçün krem və ya losyon şəklindəki qoruyucu məhsullar istifadə edilər. Bunlar, qoruma güclərinə görə dərəcələndirilər və bu dərəcələrin adı ”günəşdən qorunma faktorudur (Təqdim et Protecting Factor = SPF) 1dən 100ə qədər dəyişik gücdə qoruma faktorlu məhsullar vardır. İstifadədə əhəmiyyətli olan nöqtə, işığın altına çıxılmadan 20-30 dəqiqə əvvəl qoruyucunun sürtülməsi və ən az 3 saatda bir yenilənməsidir. Yeni məhsullar, müəyyən ölçülərdə suya dayanıqlı olmaqla birlikdə, dənizdə çox uzun müddət qalındığında da yenilənməsində fayda vardır.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *