Aktinik Keratoz (Yaşlılarda Xərçəngləşə bilən Dəri Qalınlaşmaları) ?>

Aktinik Keratoz (Yaşlılarda Xərçəngləşə bilən Dəri Qalınlaşmaları)

Aktinik Keratoz (Yaşlılarda Xərçəngləşə bilən Dəri Qalınlaşmaları)

Aktinik Keratozlar xalq arasında çox bilinməməməklə birlikdə biz dermotologların xüsusilə yaşlı popülasyonda çox rast gəldiyi bir problemdir. Ümumiyyətlə 40-50 yaşları sonrası günəşə məruz qalan üz, boyun, saçsız baş sahələri, əl kürəklərində qızarıq sumbata kağızı görünüşlü, üzərindəki skuam qaldırıldığında tez qanayan lezyonlardır. Günəş ziyanının olduğu sahələrdə məskunlaşması çoxdur. Peşə zərurəti xarici sahələrdə çalışan, gəmiçi, cütçü, yol işçilərində çox daha sıx olaraq rast gəlinməkdədir. Açıq rəng bədənli, açıq rəng gözlü, açıq ya da qırmızı saçlı olan kəslərdə (yəni günəş ziyanına uyğun) sıxlığı çoxdur. Amerikada hər il 900.000 – 1. 200.000 yeni dəri xərçəngi varlığına rast gəlinməkdədir. Dəri xərçənglərinin əksəriyyəti BCC (Bazal Hüceyrəli Xərçəng) deyilən növdəndir. Nəticə olaraq hər il 200.000 yeni SCC(Skuamöz Hüceyrəli Xərçəng)hadisəsi görülməkdədir. Xüsusilə 1300 ilə 2300 arasında adam melanoma xarici dəri xərçənglərindən (xüsusilə metastaz etmiş SCC) həyatını itirməkdədir. Bu rəqəmlər aktinik keratozları təkrar gündəmə gətirməkdədir. Çünki epidemiyolojik və molekulyar səviyyədəki işlər aktinik keratozların SCCin erkən mərhələsi olduğunu göstərməkdədir. Aktinik kerotozlar, uyğunluğu olan kəslərdə uzun müddət günəşə məruz qalmaqla ibarət yaranan məşhur bir problemdir. Amerikada edilən bir işdə dermatoloji kliniğine müraciət şikayətlənmələri arasında 3. sıranı tutduğu göstərilmişdir. Başqa bir işdə isə 1990-1994 illəri arasında dermatoloji klinikalarına müraciət edən 127 milyon xəstənin 14.6 milyonu (%11.5) aktinik keratoz diaqnozu alıb müalicə görmüş xəstələrdən meydana gəlməkdədir. Dəri xərçəngləri isə dermatoloji poliklinika ziyarətlərində %7.6 lık nisbətlə 4. sıranı tutmaqdadır(1. sırada akne=sivilce, 2.sırada=ekzama, 3.sırada=aktinik keratoz). Bütün aktinik keratozlar SCC meydana gəlməsinə gətirib çıxarmazlar, lakin hansılarının SCC meydana gətirəcəyidə bilinməməkdədir. Aktinik keratozların %0.1 – %10’u SCC meydana gəlməsinə səbəb olmaqdadır. Günəşdə tez yanan, bürüncləşməyən, çil meydana gəlməsinə uyğun olan kəslər aktinik keratoz inkişaf etdirməyə uyğundurlar. Kəslərin bu uyğunluqlarının yanında cəmi günəşdə qalma müddətləri də çox əhəmiyyətli bir faktordur. Yaşlanma ilə birlikdə aktinik keratozların sayında da artım olmaqdadır. Cinsiyyət baxımından qiymətləndirildiyində kişilərdə daha çox görüldüyü aydın olmaqdadır. Bir işdə 16-49 yaşları arasındakı kəslərdə kişilərin %27’sinde qadınlarınsa %13’ünde aktinik keratoza rast gəlinmişdir. Yaş irəlilədikcə kişi və qadın nisbəti bir-birinə yaxınlaşmaqdadır. Aktinik keratozların görüldüyü bölgələr günəş enerjisinə ən çox məruz qalan sahələrdir. Ən sıx %80 nisbətiylə üst dodaqda, baş və boyun bölgəsində məskunlaşma göstərməkdədirlər. Aktinik keratozların dermatoloji poliklinikalarında sıx rast gəlindiyi və xalqımız tərəfindən çox bilinmədiyi görülməkdədir. Bu lezyonlar dəri xərçənglərinin bir növü olan SCCin erkən mərhələsi olaraq qəbul edilməkdədir. Bütün aktinik keratozlar üzərində SCC inkişaf etməməkdədir. Lakin hansılarının üzərində SCC inkişaf edəcəyi əvvəldən bilinmədiyi üçün aktinik keratozların müalicələrinin mütləq edilməsi ayrıca aktinik keratoz inkişaf etdirmə riski olan kəslərin özlərini günəş süalarına qarşı qorumaları təklif edilməkdədir.

2 thoughts on “Aktinik Keratoz (Yaşlılarda Xərçəngləşə bilən Dəri Qalınlaşmaları)

  1. Salam hekim deride izi qalan catlari ne vasitesi ile yox etmek olar?kremve ya s.kimi seyler vurula biler cat yeni kokelib ariqladiqdan sonra izi qalan.

  2. ayka xanim eger catlarin rengli aciq cehrayi rengdedirse beli kremler komek ede biler ancaq ag renge kecibse kremler hecbir komek etmiyecek ancaq bezi kosmetik aparatlarla aparila bilir,

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *