Sağlam diyet necə edilməli?

Posted by: admin  :  Category: Xəbərlər

Sağlam diyet necə edilməli?
Sağlam və qalıcı kilo itkisi üçün, ümumi sağlamlıq idarəsindən keçdikdən sonra diyetisyen tərəfindən yaş, kilo, boy, fiziki fəaliyyət səviyyəsi və qidalanma vərdişlərinə xas hazırlanan zəifləmə diyetlərinin tətbiq olunması lazımdır.

Çağın ən əhəmiyyətli sağlamlıq problemlərindən biri olan obezitenin, texnologiyanın gətirdiyi həyat şəkli və ayaq üstü qidalanmanın ağırlıq qazanmasıyla gün keçdikcə artdığı və həyat keyfiyyətini saldığı yazılan yazıda, bir tərəfdə dəyişən qidalanma vərdişləri, digər tərəfdə gözəlliyin ‘’sıfır bədən” kimi ölçülərə endirilməsini, xüsusilə inkişaf çağındakı uşaq və yetkinlər üzərində mənfi psixoloji və fizyolojik təsirləri olduğu ifadə olundu.

”Maniken diyetləri, möcüzə diyetlər, şok diyetlər” kimi sürətli kilo itkisinə səbəb olan, ancaq uzun vəd edə əhəmiyyətli sağlamlıq problemlərinə yol aça bilən diyetlərin, mediadıq və ticari məqsədlər səbəbiylə xüsusilə yaz aylarında sıxlıqla gündəmə gəldiyi və xeyli çox gənc tərəfindən şüursuzca tətbiq olunduğu ifadə edilərək, yetkinlərdə moda halına gələn ‘’sıfır bədən” ehtirasının, sağlamlığı əhəmiyyətli ölçüdə hədələdiyinə işarə edildi.

Özünü sübut etmə, qəbul etdirmə, bəyənmə toplama istəyinin ən üst səviyyədə olduğu yetkinlik dövründə fiziki böyümə, psixoloji və ictimai inkişafın olğunluğa çatdığı, xüsusilə 11-16 yaşları arasında boy uzunluğunun sürətlə artdığı yazılaraq, 2-3 yıl davam edən bu böyümə hücumu əsnasında, yetişkin həyatdakı ağırlığın təxminən yarısının, total sümük kütləsinin isə təxminən yüzdə 37inin qazanıldığı bildirildi.

Şüursuzca və idarəsizcə tətbiq olunan çox aşağı kalorili zəifləmə diyetlərinin böyümə və inkişafda dayanma, adət yaşında gecikmə və adət nizamsızlıqları, skelet sisteminin anormal inkişafı kimi xeyli çox sağlamlıq probleminin inkişafına səbəb ola bildiyi xəbərdarlığı edildir.

Şüursuzca edilən çox aşağı kalorili sağlamlıqsız zəifləmə diyetlərinin ayrıca baş ağrısı, konsentrasiya pozuqluğu, yorğunluq, ürək ritmində pozuqluq, təzyiq aşağılığı, adət nizamsızlıqları, qəbizlik, qansızlık, dəridə quruluq, saç tökülməsi kimi xeyli çox sağlamlıq problemləri gətirib çıxardığı ifadə edilərək, ”Bu diyetlər, fərdin bazal maddələr mübadiləsi sürətinin düşməsinə, diyet sonrasında sürətlə verilən kiloların geri alınması səbəbiylə də davamlı zəifləmə diyeti tətbiq edər hala gəlinməsinə səbəb olar” ifadəsinə yer verildi.

Sıfır bədən olma istəyiylə inkişaf edə biləcək ən təhlükəli sağlamlıq problemlərindən birinin də yemə davranış pozuqluğu ilə xarakterizə olan, xalq arasında ”maniken xəstəliyi” olaraq bilinən anoreksiya nervoz olduğu bildirildi.

Həddindən artıq zəifliyin immunitet sisteminin zəifləməsinə və xəstəliklərə qarşı müqavimətin azalmasına, bədən funksiyalarının işləyişində pozuqluğa, xroniki yorğunluq və halsızlığa, iş səmərəsində və həyat keyfiyyətində azalmaya səbəb olduğuna diqqət çəkildi.

SAĞLAM DİYET ÜÇÜN XƏBƏRDARLIQLAR

Sağlamlıq Nazirliyinin yazısında, sağlam və ideal bədən ağırlığına çatmaq və bu kilonu qorumaq üçün bu təkliflər iştirak etdi:

”-Ağırlığınızı, boy uzunluğunuzun kvadratına bölün və bu oranın 20-24.9 olmasına diqqət yetirin

-Qısa müddətdə kilo itkisini təmin etdiyi qarşıya qoyulan və xeyli çox yan təsiri olan müxtəlif dərmanlar, gerçək kilo itkisi yerinə bədəndən yalnız su itkisinə səbəb olan diüretik (sidik sökdürücü) dərmanlar şüursuzca istifadə edilməməlidir. Sağlam və qalıcı kilo itkisi üçün, ümumi sağlamlıq idarəsindən keçdikdən sonra diyetisyen tərəfindən yaş, kilo, boy, fiziki fəaliyyət səviyyəsi və bəslənmə vərdişlərinizə xas hazırlanan zəifləmə diyetləri tətbiq olunmalıdır.

-Sağlam və qalıcı ağırlıq itkisinin həftədə ən çox 0.5-1.0 kg olması lazım olduğu unudulmamalıdır.

-Paylarınızı atlamayın. Nizamlı aralıq gündə 3 ana, 3 ara pay istehlak etməyə diqqət yetirin.

-Yeməklərdə heyvani yağlayar yerinə bitki mənşəli maye yağları və zeytunyağını seçin. Marqarin, quyruq yağı, içyağı kimi qatı yağları istifadə etməyin.

-Yeməklərinizi bişirərkən qaynatma və ya sobada bişirmə kimi sağlam üsulları seçin, qızartma və qovurma üsullarından qaçının.

-Mövsümünə uyğun təzə tərəvəz və meyvə istehlakını artırın. İmkanlar çərçivəsində gündə ən az 5 boşqab tərəvəz və ya meyvə istehlak etməyə diqqət yetirin.

-Etibarlı qida istehlakı üçün aldığınız qablı qidaların etiketlərini mütləq oxuyun,
-Yeməklərinizi yerkən tələsik etməyin, yaxşıca çeynəyin. Unutmayın, toxluq hissi mədənizdən beyninizə təxminən 20 dəqiqə içində çatar.

-Televiziya seyr etmək, kitab oxumaq kimi başqa bir işlə məşğul olmaq fərqində olmadan çox yemənizə səbəb ola bilər. Buna görə yeməyinizi tək bir hadisə hesab edin və kef alın.

-Yeməklərinizi mümkün olduğunca kiçik qablarda porsiyonlayarak istehlak etməyə çalışın.

-Bədəndə yaranan zərərli maddələrin atımı və bağırsaq sağlamlığı üçün gündə ən az 2 litr su istehlak edin.

-Qan şəkərini sürətlə yüksəldib salmayan qidaları seçin. Sadə karbonhidrat olan saf şəkər və şəkərli qidalar yerinə kəpəkli çörək, makaron, yarma plovu kimi lifli qidanları istehlak edin.

-Həftədə ən az 3 dəfə və 30 dəqiqə müddətlə nizamlı fiziki fəaliyyət etməyə yetirin.”

Leave a Reply