Əsrin vəbası diyabezite ?>

Əsrin vəbası diyabezite


Artıq çəki xəstəliyinin dəvətnamə çıxardığı xəstəliklərin başında diabet gəlir. Diabet və s. sürətli artımı ilə ortaya çıxan “diyabezite” isə diqqət tələb edən bir anlayış və əhəmiyyətli bir sağlamlıq problemi olaraq qarşımıza çıxır. Memorial Şişli Xəstəxanası çəki İdarəsi və Obezite Müalicə Mərkəzindən Endokrinoloji Mütəxəssisi Dr. Xaqan Güngör, diyabezite haqqında məlumat verdi.

284 milyon insan obezite xəstəliyi ilə mübarizə edir
Ətraflı və inkişaf etməkdə olan bütün dünya ölkələrində diabet sıxlığı, gözləmələri və uzaqgörənlikləri aşan nisbətdə sürətlə yüksəlməkdədir. 1995-ci ildə dünyada cəmi diabetli sayı 135 milyon ikən, 2000-ci ildə bu sayı 171 milyona, 2010 ‘da 284 milyona çatmışdır. 2030’da bu ədədin 439 milyonu tapması gözlənilir.
Türkiyədə hər 3 nəfərdən 2-si çox kilolu
Türkiyədə də vəziyyət, dünyadan fərqli deyil. 2000-ci illərin başında diabet xəstəliyi sıxlığı% 7,2 ‘dir. Bu sıxlıq, 2010-ci ilin məlumatında% 90 artım göstərərək% 13,7 ə yüksəlmişdir. Türkiyədə xüsusilə bəzi bölgələrdə 40lı yaş qrupundakı hər 5 yetişkinlərin birinin diabetli olduğu bilinməkdədir.
2000 ilə 2010 illəri arasında Türkiyədə obezite sıxlığı% 44 nisbətində artmışdır. 2010 ili məlumatlarına görə; Türkiyədə hər üç yetişkinlərin yalnız biri normal kiloludur, geriyə qalan 2-i isə ya kilolu ya da obez.
Obezite xəstəliklərinə dəvətnamə çıxarır
Diyabetteki bu ürküdücü artımın ən əhəmiyyətli səbəbi, obezite olaraq göstərilməkdədir. Diabet və obezite yeni tanımlamayla “diyabezite” epidemiya formasında yayılmaqda və Türkiyəni də əhəmiyyətli dərəcədə təsir etməkdədir.
TİP 2 Diyabet Hər yaşda GÖRÜLÜYOR
Tip 2 diabet yaxın vaxt qədər “baba və nənələrin” xəstəliyi olaraq bilinərdi. Tibb fakültələrində tələbələrə ümumiyyətlə 40 yaşından əvvəl “Tip 2 diabet görülməz” məlumatı verilir və Tip 2 diabet 20li, 30lu yaşlarda az qala heç görülməzdi. Dövrümüzdə 20li 30 yaşlarda hətta uşaqlıq yaş qrupunda belə Tip 2 xəstəliklərinə rastlanabilmektedir. Ölkəmizdə və dünyada diabet sıxlığı hər il artaraq artım göstərməkdə və sürətlə artmağa davam edir. Cəmiyyətdə xəstəliklərinə rast gəlinmə nisbətləri irəliyə istiqamətli edilən projeksiyonlardaki gözləmələrin çox üzərində bir artım göstərir. İrəli yaşların xəstəliyi olan Tip 2 diabet artıq az qala hər yaşda ortaya çıxa bilməkdədir.

TİP 2 Diabet xəstələrinin Əksəriyyəti obezite ilə qarşı-qarşıya
Tip 2 diabet xəstələrinin hamısına yaxını kilolu ya da həddindən artıq kökdür (obez). Tip 2 diabet obezite ilə qol-qola girmiş iki xəstəlikdir. Kilolu və ya həddindən artıq kök olmaq yəni obezite bir çox xəstəliyə yol açmaqla birlikdə ən çox diabet sıxlığını artırır. Çəki artımına paralel şəkildə obezite, tip 2 diyabet sıxlığını qadınlarda 23 kişilərdə 40 qata qədər artırabilmektedir. Bu qol-qola girmiş ikitərəfli (diyabet və obezite) həm birbaşa, həm də dolayı olaraq səbəb olduqları bir çox xəstəlik vasitəsilə ölüm səbəbləri arasında bütün dünya ölkələrində ön sıralarda iştirak etməkdədirlər. Diabet və obezite məşhur birliyində görə “diyabezite” şəklində birləşdirilərək yeni bir söz törədilmişdir.

ÇAĞIN XƏSTƏLİYİ DİYABEZİTE
Diyabezite; sıxlığı, sıxlığının sürətlə artması və gətirib çıxardığı ölümcül xəstəliklər səbəbiylə “dövrün vəbası” olaraq qəbul edilməkdədir. Dünya Sağlamlıq Təşkilatı diyabeziteyi məşhurluğu və əhəmiyyəti səbəbiylə çox əhəmiyyətli bir xalq problemi olaraq təyin olunmaqdadır. Bütün elmi məlumatlar, diabet sıxlığının qorxuducu artımında obezitenin yayılmasının əsas məsul olduğu gerçəyini təsdiqləməkdədir. Bu ayrılmaz ikitərəfli, diyabet və obezite; diyabezite adı ilə birleştirilmelerini haqlı çıxarar şəkildə bir-birinə paralel şəkildə yayılmaqdadır. Diyabezite insan sağlamlığını təhdid etməkdə, başqa xəstəlik və şikəstliklərə gətirib çıxararaq həyat keyfiyyətini pozmaqda və ölümlərə səbəb olaraq insan ömrünü kısaltmaktadır.

DİYABEZİTE İLƏ KAPSAMLI BİR MÜBARİZƏ ŞƏRT
Dünyanın ən əhəmiyyətli sağlamlıq problemlərindən biri olan diyabezite üzündən, hökumətlərin səhiyyə xərcləri ciddi şəkildə artmaqdadır. Avropa ölkələrində; ağız yolu ilə alınan dərman istifadə etməkdə olan problemsiz bir diabet xəstəsinin illik müalicə xərci 400 Avro ikən, böyrək, göz və ürək xəstəlikləri ilə qarışıq olmuş bir diabet xəstəsində müalicə xərci illik 6000-8000 Avroya çatmaqdadır. Sağlamlıq bütçelerinin bu artışlarla diyabezite və gətirib çıxardığı sağlamlıq problemlərini maliyyəyə etməsi, önümüzdəki illərdə mümkün görülməməkdədir. Bu vəziyyət gələcəkdə obezite və Diyabetin yəni diyabezitenin getdikcə daha da əhəmiyyətli bir problem olacağı mənasını verməkdədir. Bu səbəblə bütün dünyada obezite və diyabet ilə döyüş yolları dartışılmaqda və s. önlənməsinə istiqamətli kampaniyalar icra edilməkdədir. Obezite və diyabetlə mübarizə edilməsi və diyabezitenin önlənməsi, daha sağlam bir cəmiyyət üçün qaçılmazdır.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *