AKROMEGALİ: İDARƏSİZ BÖYÜMƏ XƏSTƏLİYİ ?>

AKROMEGALİ: İDARƏSİZ BÖYÜMƏ XƏSTƏLİYİ

AKROMEGALİ: İDARƏSİZ BÖYÜMƏ XƏSTƏLİYİ

TƏRİF Akromegali, hipofiz vəzinin həddindən artıq böyümə hormonu salgılaması nəticəsində ibarət olan bir xəstəlikdir. Yetkinlik əvvəlində ortaya çıxışı olduqca nadirdir və bu vəziyyətdə xəstəliyə giqantizm (nəhənglik) adı verilər. Əksəriyyətlə 30-60 yaş arasındakı yetişkinlərdə görülər. Xəstəlik kişilərdə və qadınlarda bərabər nisbətdə görülər. Böyümə hormonu həddindən artıq sekresiyası nəticəsi üz görünüşü dəyişər, kobudlaşar, xəstələr baş ağrısı, tərləmə, əl-ayaqlarda böyümə və yorğunluqdan şikayət edərlər. Çox sekresiyalanan böyümə hormonu; ürək, tənəffüs sistemi, hormonal sistem başda olmaq üzrə xeyli çox orqanı təsir edər və ölüm riskini 2-4 qat artırar. 
AKROMEGALİ SƏBƏBLƏRİ: Xəstələrin % 90ında səbəb hipofiz vəzindəki şişdir. Hipofiz vəzi beyin döşəməsində olan, böyümə-inkişaf, artıma və maddələr mübadiləsi ilə əlaqədar həyati hormonların salındığı kiçik bir vəzdir. Böyümə hormonu da hipofiz vəzindən salınan və adından da aydın olacağı üzrə böyüməyi təmin edən bir hormondur. Akromegaliyə səbəb olan şişlər ətrafdakı möhkəm beyin toxumasına təzyiq edərək baş ağrısı və görmə pozuqluqlarına səbəb olarlar.
AKROMEGALİ DİAQNOZU: Akromegali tapıntılarının çox yavaş irəliləməsi səbəbiylə tanı xəstəlik başladıqdan illər sonra qoyulmaqdadır. Şübhənilən vəziyyətlərdə; böyümə hormonunun bədəndə təsirini reallaşdıran, insülin bənzəri böyümə faktorlarının səviyyəsi, şəkər yükləmə əsnasında böyümə hormonu, prolaktin və digər hipofiz vəzi hormonlarının təyini edilər. Xəstənin köhnə fotoşəkillərinin yeniləyəriylə müqayisə edilməsi də diaqnozu dəstəklər. Akromegaliye səbəb olan şiş çox yavaş böyüdüyü üçün şikayətlər uzun zaman içində yavaş yavaş ortaya çıxar. Sıx qarşılaşılan şikayətlənmələr aşağıdakı kimidir: – Əllərdə və ayaqlarda böyümə, ayaqqabı nömrəsində artım, – Üzüklərin barmağa dar gəlməsi – üz xəttlərində kobudlaşma, çənənin uzanması – Dəridə qalınlaşma və əsmərləşmə, Tərləmədə artma – Səsdə qalınlaşma – Dil, dodaqlar, burunda böyümə – Oynaq ağrısı – Genişləmiş ürək – Digər orqanların böyüməsi – Qollarda və qıçlarda yorğunluq – Xor görmə – Yorğunluq halsızlıq – Baş ağrısı – Görmədə daralma – Qadınlarda adət pozuqluqları – Qadınlara sinədən süd gəlməsi – Kişilərdə iqtidarsızlıq
AKROMEGALİ MÜALİCƏSİ: Müalicənin məqsədi artmış olan böyümə hormonu səviyyələrini normala endirmək, böyüyən şişin səbəb olduğu təzyiqi ortadan qaldırmaq, normal hipofiz funksiyalarının davamının təmin edilməsi və xəstənin şikayətlərinin aradan qaldırılmasıdır. Müalicə variantları cərrahı ilə şişin çıxarılması, dərman müalicəsi və radyoterapidir. Xəstəlik müalicəsiz buraxıldığında, diabetes mellitus, yüksək təzyiqə səbəb olmaqda, xəstələrin kardiovasküler xəstəliklərdən və müxtəlif xərçənglərdən ölümləri, öz yaş qrupları ilə müqayisə edildiyində artmaqdadır.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *