Estetik Cərrahıdakı Son Yeniliklər Üzərinə Bir Söhbət ?>

Estetik Cərrahıdakı Son Yeniliklər Üzərinə Bir Söhbət

Estetik Cərrahıdakı Son Yeniliklər Üzərinə Bir Söhbət

Estetik Cərrahı tibbin digər sahələri ilə müqayisə edildiyində olduqca qısa bir keçmişə malikdir. İnsanlar arasındakı ünsiyyətdə görünüş, xüsusilə də üz görünüşü yəni çöhrə böyük əhəmiyyət daşıyar. İnsanlara “gözəl, çirkin, sevimli, asıq sifətli, ağıllı baxışlı və ya donuq görünüşlü” kimi sifətləri çoxu dəfə onları yaxşı tanımadan yalnız görünüşlərinə baxaraq yaraşdırarıq. Xüsusilə üzümüzün anatomik strukturlarındakı (yəni gözlər, qaşlar, burun, dodaqlar, qulaqlar) nisbət və ya nisbətsizliklər gözəl və ya çirkin ayrımının edilməsində əhəmiyyətli rol oynamaqdadır. Gözəlliyin anlayışı adama irqlərə və yaşanılan zamana görə dəyişdiyindən düstur ilə izah etmə imkanı yoxdur. Ancaq yüzün anatomik quruluşunda diqqətə çarpan bir əksiklik varsa (məsələn burun və ya bir qaşın olmayışı kimi) artıq ortalama insanın anlaya biləcəyi mənada gözəllikdən bəhs etmək mümkün deyil. İnsanlar bu gerçəyi çox köhnə illərdə qavramış və təəssüf ki, üzdə şikəstlik buraxaraq cəzalandırma üsulunu (məsələn burun kəsmə) əsrlər tərəfindən istifadə etmişdir. Miladdan əvvəlki illərdə xüsusilə Hindistanda xüsusi peşə qrupları mənsubları qaydalara zidd davrandıqlarında burunları kəsilərək cəzalandırılarlarmış. Burnu kəsilən bir insan normal davamlı bir ömür müddət bilər. Ancaq cəmiyyət içində kəsik burun ilə gəzmək o adama damğalı bir insan rəftarı edilməsinə və davamlı alçaldılmasına səbəb olmaqda idi. Bu səbəblə miladdan 2000 il əvvəlindən etibarən kəsik burunlu insanlar bu kompleksdən xilas olmaq üçün çarə axtarmışlar və bunları müalicə edən bəzi həkimlər çıxmışdır. Avropalılar Hindistanda istifadə edilən yeni burun etmə üsulunu ticari gəzintiləri əsnasında öyrənmişlər və 1700 lü illərdə Avropada tətbiqə başlamışlar. Hindlilərin istifadə etdiyi köhnə burun etmə üsulu bəzi yeniliklərlə indiki vaxtda da tətbiq olunmaqdadır.

Birinci və ikinci dünya döyüşlərində inkişaf etmiş silahların istifadəsi çox sayda insanda üz yaralanması və şikəstliyinə gətirib çıxarmışdır. Bu kəslər daha sonra qorxunc görünüşlü üzləri ilə cəmiyyət içində qəbul görmədiklərindən həkimlərdən normal bir üz görünüşünə qovuşmaq üçün müalicə tələb etməyə başlamışlar. Estetik cərrahının inkişafında bu şikəstlikləri müalicə etmənin böyük payı olmuşdur.

Olmayan bir burun yerinə yenisini edə bilən plastik cərrahlar çirkin bir burun yerinə daha gözəlini də etməyə başlamışlar. Tarix boyunca insanların dəyər mühakimələri arasında gözəllik və gənclik anlayışı həmişə ön sırada iştirak etmişdir. İnsanların gözəllik uğruna nələr etdiklərini gündəlik həyatımızda görməkdəyik. İndiki vaxtda böyük şirkətlər gənc və dinamik görünüşlü idarəçiləri, böyük mağazalar insanlarla qarşılaşılan yerlərdə gözəl görünüşü insanları işlətməyi seçməkdədir. Bu gerçəklər insanlarda gözəlliyi və gəncliyi satın alma arzusu doğurmaqdadır.

Ən az yuxarıdakı qədər əhəmiyyətli olan bir başqa faktor da anatomik strukturlarımızın fərqli olmasının yaratdığı psixoloji narahatlıqdır. Ən tipik nümunəsi çömçə qulaqdır. Çömçə qulaqlı bir ibtidai məktəb şagirdi ümumiyyətlə yoldaşları arasında lağla qarşılanar. Bu uşaqlar ümumiyyətlə məktəbdən qaçan, uyğunlaşmasız, gecələri yatağını isladan, davaçı şəxsiyyətdə uşaqlardır və əməliyyatla qulaqları düzəldildiyində bu mənfiliklərin hamısı düzəlməkdədir.

Estetik cərrahının başlanğıcdakı dezavantajı tibbin digər həyati budaqları tərəfindən kafi hörməti görməməsi idi. Köhnədən estetik cərrahı əməliyyatları yüngülə alınır və qabiliyyətli bir həkimin həyati xəstəliklər ilə məşğul olması yerinə estetik əməliyyatlar etməsi qınanırdı. Bu səbəblə başlanğıcda xüsusilə Universitet və Təhsil xəstəxanalarında estetik əməliyyatlar ikinci plana itələnildi. Bazarda estetik əməliyyatlara qarşı sıx bir tələb inkişaf etdiyində qarşılayacaq ədəddə həkim olmadığından ekspertlik budağı estetik cərrahı olmayan bəzi həkimlər bu əməliyyatları etməyə başladılar və kafi təhsili almadıqlarından pis əməliyyatlar edərək sıravi insanlar arasında estetik əməliyyatların müvəffəqiyyətinin sorğulanmasına gətirib çıxardılar.

Estetik Cərrahın mütləq Plastik və Rekonstrüktif Cərrah olması lazımdır. Digər sahələrdən ekspertlik göürüb estetik cəhdlərdə olan həkimlər qanunların açıqlarından faydalanmaqda və etik xarici davranmaqdadırlar. Estetik bir əməliyyat üçün həkim axtaranların mütləq müraciət etdikləri həkimin təhsili olub olmadığını araşdırmaları və ondan diplomlarını göstərməsini istəmələri lazımdır.

Son iyirmi il içində estetik əməliyyatlarda çox diqqətə çarpan bir anlayış fərqi önə çıxdı.Günümüzdə daha az kesi və tikiş ilə daha diqqətə çarpan düzəlmələr təmin edilməsi məqsəd qoyulmaqdadır. Yeni texnologiyalar (laser, radyofrekans) və dərmanlar (botox) əməliyyat risklərini daha da azaltmışdır.
Başlıca estetik cəhdlərdəki son yenilikləri bu şəkildə yekunlaşdıra bilərik:

Burun

Klassik burun əməliyyatı burun dəliklərindən girilərək edilər. Cərrah sümük çoxluqları və ya nizamsızlıqlarını ümumiyyətlə əllə hiss edər və dəri altında bağlı bir mühitdə əməliyyatı edər. İndiki vaxtda açıq burun əməliyyatı metodu ilə bütün strukturları görərək əməliyyat edilməkdə və iz buraxılmamaqdadır. Artıq burun əməliyyatlarında daha az sümük və qığırdaq çıxardılmaqdadır. Burun anatomiyası və vəzifələrini pozmadan müvəffəqiyyətli burun şəkilləri verilə bilməkdədir. İndiki vaxtda estetik əməliyyatlardan sonra daha az sayda xəstəyə burun tamponu qoyulmaqda və bu şəkildə əməliyyat sonrasının çətinliksiz keçməsi təmin edilməkdədir. Estetik burun əməliyyatı keçirən bir adam iki həftə sonra işinin başına dönə bilər. Müvəffəqiyyətli bir burun əməliyyatının xəstənin üzünə yaraşması və əməliyyatlı burun olduğunu bildirməməsi lazımdır.

üz Cavanlaşdırma

Klassik üz gərmə əməliyyatları gedərək azalmaqda və bunların yerinə toxuma və ya maddə enjeksiyonları seçilməkdədir. Yaşlanmanın yüzdəki təsirləri tək dəridə olmamaqdadır. Dəri altı toxumalarındakı dəyişikliklər (həcm azalması, yer dəyişdirmə və sallanma) yaşlı görünməmizdə dəri kırışıklıkları qədər hətta daha çox rol oynamaqdadır. Yüzdəki kırışıklıkların müalicəsində laser və ya dərmanlar ilə dəri soyma əməliyyatları üz dərisinin əməliyyatla gərilməsindən daha çox edilməkdədir.üz və boyun dərisindəki kollagen deyilən maddənin radyofrekans dalğaları ilə isidilərək sıxıştırılması dəridə gərginliyi artırmaqda və əməliyyatlarda gözlənən yaxşılaşma müddəti olmadan gündəlik həyat axışını pozmadan müəyyən ölçüdə cavanlaşma və təzələnilmə təmin edə bilməkdədir. Alın gərmə və qaş qaldırma əməliyyatları saçlı dəri içində kiçik və fərqinə varılmayan bir iz buraxaraq edilə bilməkdədir. Yer dəyişdirmiş strukturların dəri altı asqı tikişləri ilə köhnə yerlərinə daşınmaları (məsələn yanaqların asılması) əhəmiyyətli vizual faydalar təmin etməkdədir. Yüzdəki azalmış yumşaq toxumanın yerinə qoyulması bədəndən alınan yağlayarın dəri altına enjekte edilməsi ilə təmin edilə bilməkdədir. Üzdə iz buraxmadan edilə bilən bu əməliyyat üz gərmə əməliyyatından daha asandır və son dərəcədə təsirlidir. üz cavanlaşdırma əməliyyatlarından sonra normal həyata dönmə edilən əməliyyatın böyüklüyünə görə bir həftə ilə bir ay arasında zaman ala bilməkdədir.

Qulaq

Çömçə qulaq əməliyyatlarında yeni texnikalar ilə çox az iz buraxılmaqda hətta heç iz buraxmadan çömçə qulaq müalicəsi mümkün olmaqdadır. Köhnə texnikalar ilə xəstə iki həftə qulaqları sarğılı gəzərkən indiki vaxtda xəstə 3 gün sonra qulaqlarında sarğı olmadan gəzə bilməkdədir. Yeni texnikalarda qulaq arxası çuxuru korlanmadığından xəstə eynəklərini köhnə rahatlığı ilə taxa bilməkdədir.

Məmə Dikləşdirmə

Xəstənin vəziyyətinə görə tək məmə başının ətrafından edilən bir kesi ilə və ya bu kesiye əlavədən məmə başından aşağı doğru uzanan 4-5 sm lik bir kesi ilə dikləşdirmə əməliyyatı edilə bilməkdədir. Xəstələr ümumiyyətlə bir gün xəstəxanada yatmaqda və bir həftədə normal həyatlarına dönə bilməkdədirlər.

Məmə Böyütmə

Kiçik məmələri normal ölçülərinə gətirmənin ən asan və klassik yolu silikon məmə protezleri istifadə edilməsidir. Silikon bir xarici cisim olmasına qarşılıq bədən tərəfindən çox yaxşı tolere edilə bilməkdədir. Hər xarici cisimdə olduğu kimi silikon protezlerde də müəyyən nisbətdə bədən tərəfindən rədd edilmə ehtimalı vardır. Ancaq son illərdə çıxarılan silikonların saf nisbətləri haradasa tama yaxın hala gətirilmişdir və rədd edilmə hadisələrində diqqətə çarpan azalma olmuşdur. Yeni çıxarılan silikonlar partlamağa daha dayanıqlıdır və partlama vəziyyətində belə axıcılıqları az olduğundan ətrafa çox yayılmamaqdadırlar. Ayrıca silikon protezler ehtiyaca görə dəyişik anatomik şəkillərdə üterilebilmektedirler. Silikon protez ilə məmə böyütmə yanında məmələrin vacum ilə əməliyyatsız böyüdülməsi və yağ toxuması enjekte edərək məmələrin böyüdülməsi də hələ də sınaq mərhələsində olan yeni texnikalar arasındadır.

Liposuction

Yağlayarın vakuumla alınması ən sıx tətbiq olunan estetik əməliyyatlar arasındadır. Çox kiçik dəliklərdən kiçik çubuqlar ilə girilərək iz buraxmadan litrlər tərəfindən yağ götürmək mümkündür. Çöldən bir iz görünməməsinə qarşı yağ çəkmə ciddi bir əməliyyatdır və müvəffəqiyyətli ola bilməsi üçün tam təchizatlı əməliyathanelerde edilməsi şərtdir. Yağ çəkmə əməliyyatları təxminən iyirmibeş il əvvəl başladığında iki litr üzərində yağ alınması çox təklif edilmirdi. Ancaq indiki vaxtda anestezi və baxım imkanları inkişaf etdiyi üçün problem olmadan 10 lt və ya üzərində yağ çəkdiyimiz xəstələr olmaqdadır. Ancaq belə yüksək miqdarda yağ çəkiləcək xəstələrdə mütləq əməliyyat əvvəli xəstənin öz qanı müəyyən aralıqlarla alınmaqda və əməliyyat əsnasında bu alınan qan geri verilərək xəstənin qansız qalması önlənməkdədir. Son illərdə səs titrəşmələri ilə yağları parçalayan sistemlər artan sıxlıqda istifadə edilməkdədir. Bu yeni vasitələr ultrasound dalğaları ilə dəri altı yağları əritməkdə beləcə maye hala gələn yağın əmilməsi daha asan olmaqdadır. Dəri altına radyofrekans dalğaları göndərərək əməliyyatsız yağları əridən cihazlar son illərdə bazarda görünməkdədir. Əməliyyat tələb etmədən yağları əritdiyi ifadə olunan bu cihazlar nəzəri olaraq çox cazibədar görünsələr də fəaliyyətləri hələ sübut edilməmişdir. Usta bir əldə edilən liposuction əməliyyatından sonra xəstənin yağ çəkilən bölgələrində nizamsızlıq (girinti çıxıntılar) meydana gəlməz. Ümumiyyətlə yağ çəkilən xəstələr bir gün yatırdılaraq ertəsi bün eve gede bilerler. Yaxşılaşma müddəti ortalama bir həftədir.

Abdominoplasti (Qarın yağlayarının alınması)

Doğumlardan sonra bəzi qadınların qarının ön divarındakı əzələlər zəifləməkdə və iç orqanları kafi möhkəmlikdə tuta bilməməkdədir. Nəticədə qarın bombeleşmekte və çoxu dəfə dərisi sallanmaqdadır. Göbək və ya qarın divarı yırtıqları da sıx olaraq birlikdə görünməkdədir. Uyğun xəstələrdə bu sallanan qarın dərisi alınmaqda və bombe qarın divarı içəridən qoyulan sağlamlaştırıcı tikişlər ilə qüvvətləndirilməkdədir. Bütün bu əməliyyatlar sezərən izindən bir az daha böyük bir kesi edərək qasıq üzərindən edilməkdə və iç paltarlar içində qalmasına diqqət göstərilməkdədir. Son illərdə qarın dərisinin qarın divarından sərbəstləşdirilməsi daha məhdud olaraq edilməkdə, qarın dərisi daha az gərginlik ilə bağlanılmaqda bu sayədə əməliyyat sonrası ortaya çıxa biləcək istənməyən çatışmazlıqlar azaldılmaqdadır.

Plomb Maddələri

üzdəki kiçik qırışıqlıqların içinə şpris və iynə ilə müəyyən maddələrin verilməsi və bu göndər qırışıqlıqların aradan qaldırılması fikiri köhnədir. Ancaq enjekte ediləcək maddənin tapılması uzun zaman almışdır. Maye silikon uzun dövrdə təhlükəsizliyi isbat edilməmiş bir maddədir. İrəlidə problem yaratsa təmizlənməsi çox çətindir və buraxdığı ziyan ağırdır. Bu günə qədər xeyli çox sintetik maddə bu məqsədlə bazara sürtülmüş ancaq heç biri tam olaraq istənəni verə bilməmişdir. Bioloji maddələrdən olan mal kollageni uzun illər bazarda istifadə edilmişdir. Son illərdə çıxarılan hiyaluronik turşu məhsulları daha az yan təsirə səbəb olmaqdadır. Bu məhsulların ən əhəmiyyətli dezavantajı zamanla tamamilə itmələri yəni qalıcı ola bilməmələridir. İnsana özündən alınan yağ toxumasının enjekte edilməsi daha qalıcı nəticələrə gətirib çıxarmaqdadır. Yağ toxuması da müəyyən nisbətdə əriməkdədir ancaq qalan qisimi ömür boyu yerində qala bilməkdədir. Bu səbəblə bir neçə seanslı yağ enjeksiyonu qalıcı və uzun dövrdə komplikasyonsuz nəticələr verməsi səbəbi ilə artan sıxlıqda edilməkdədir. Bu metodun dezavantajı yağ alınmasının kiçik də olsa cərrahı bir əməliyyat olması səbəbi ilə xərcinin nisbətən yüksək olmasıdır. Ancaq yağ enjeksiyonları gələcək üçün ən çox ümid vəd edən əməliyyatlardan biridir.

2 thoughts on “Estetik Cərrahıdakı Son Yeniliklər Üzərinə Bir Söhbət

  1. salam mende kisilerin bezilerinde olan jinekomasti problemi var bir idmanda steroidden istifade etmisem ondanda ola biler ve ergenlik dovrundede yaranmis ola biler tam deqiq bilmirem . . . . . hansi hekimle maraqlanim ve ya hansi xestexana ile cvbinizi gozluyecem

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *