YIRTIQ (HERNİ) ?>

YIRTIQ (HERNİ)

YIRTIQ (HERNİ)

TƏRİF Yırtıq bir orqan və ya toxunun, ətrafındakı əzələ içində doğuşdan və ya sonradan olmuş zəif bir nöqtədən çölə çıxmasıdır. Ən sıx qasıq, uyluk, göbək və əməliyyat yerlərində görülər. İnsanların təxminən %2-4’ündə yırtıq problemi vardır. Bütün yırtıqların təxminən %80’i isə qasıq bölgəsində meydana gəlir. Qasıq yırtıqlarının %86 qədəri kişilərdə, uyluk yırtıqlarının %84 qədəri isə qadınlarda olar. Boyun ayrı bir hissədə ələ alınmışdır.  
ƏLAMƏT və TAPINTILAR • Qarın və ya qasıq bölgəsindəki dəri altında diqqətə çarpan şişlik. Şişlik, yatar vəziyyətdəykən itə bilər. • Yırtıq bölgəsində ağrı ola bilər və ya olmağa bilər. • Xüsusilə qəbizlik çəkildiyində qarın bölgəsində ağırlıq hissi duyula bilər. • Bir şey qaldırarkən və ya önə doğru əyilərkən qarın və ya qasıq bölgəsində narahatlıq hissi meydana gələ bilər. • Yırtıq kisəsi itələtdirildiyində qarın içinə geri qaça bilər.
SƏBƏBLƏRİ Dərhal dərhal bütün yırtıqlar, eninezolaqlı əzələdəki zəiflik və məcbur etmə nəticəsi meydana gəlir. Məcbur etmənin yaratdığı təzyiq, əzələdəki zəif nöqtənin cırılmasına səbəb olar və altdakı toxuma və ya orqan cırıqdan çölə çıxar. • Qasıq yırtığı: Bağırsaqlar və ya mesane, qarın divarı və ya qasıq kanalı içinə yırtıqlaşar. Daha çox kişilərdə görülməsinin səbəbi, bu bölgənin kişilərdə strukturca olaraq daha zəif olmasıdır. • Uyluk yırtığı: Bağırsaqlar və ya mesane uyluğun üst qisimindəki kanal içinə yırtıqlaşar. Xüsusilə hamilələrdə və ya kök qadınlarda görülər. • Göbək yırtığı: Bağırsaqların bir qisimi qarın divarı içinə yırtıqlaşar. Xüsusilə yeni doğan körpələrdə, kök və ya çox doğum etmiş qadınlarda görülər. • Qarın əməliyyatı keçirmiş yaşlı və ya həddindən artıq kök kəslərdə də əməliyyat yerində yırtıqlaşma ola bilər. • Digər səbəblər arasında aşağıdakı faktorlar sayıla bilər. • Doğumsal əzələ zəifliyi •Qidalanma və inkişaf pozuqluğu • Qarın içi təzyiqin artmasına səbəb olan vəziyyətlər; xroniki öskürək, ağır yük qaldırma, qəbizlik, hamiləlik
DİAQNOZ ÜSULLARI həkimin edəcəyi fiziki müayinə əksəriyyətlə diaqnoz qoymada kifayətdir. Uyluk yırtıqlarının diaqnozu üçün ultrason etmək gərəyə bilər. Ayrıca lazımlı görülən hadisələrdə, eyni zamanda bağırsaq tıkanıklığı olub olmadığını anlamaq üçün qarın rentgeni çəkilməsinin faydası vardır.
MÜALİCƏ • Körpələrdə görülən göbək yırtığı öz-özünə yaxşılaşa bilər. Bu səbəblə ümumiyyətlə 2 yaşına qədər gözlənilər. Bu müddət ərzində, yırtıq kisəsi geri itələnildikdən sonra üzərinə kiçik bir tampon və ya mədən pul yerləşdirilərək bantla möhkəmcə bağlanılar. 2 yaşından sonra hələ stabillik edən yırtıqlarda isə əməliyyat uyğundur. • Yetişkinlərdə görülən hər cür yırtıq əməliyyat edilməlidir. Əməliyyat üçün sağlamlıq vəziyyəti uyğun olmayan xəstələrdə qasıq bağı sınana bilər. Əgər əməliyyat edilməzsə, yırtıq kisəsi içərisindəki orqan boğula bilər və toxuma ölümü meydana gəlir. Boğulmuş bir bağırsaq yırtığı bağırsaq tıxanmasına, infeksiyaya, qanqrenə, bağırsaq deşilməsinə, şoka və ölümə belə səbəb ola bilər.
HƏKİMƏ MÜRACİƏT EDİLMƏSİ LAZIM OLAN VƏZİYYƏTLƏR • Yırtıq olduğunuzu bilir və bulandı-qusma hiss edir, tualetə çıxa bilmir və ya qaz çıxara bilmirsinizsə. Bu vəziyyətdə, yırtq boğulmuş və ya bağırsaqlarınız tıxanmış ola bilər. Heç zaman keçirmədən xəstəxanaya getməlisiniz Yırtıq tərifi: İç Orqanların, Zəif Bir Bölgədən Qarın Xaricinə İtələnilməsi Bir orqanın, ümumiyyətlə peritonun meydana gətirdiyi bir kisə içərisində, qarın divarındakı zəif bir bölgədən çölə doğru atılmasına yırtıq, tibb dilində herni (Hernia) deyilir. Yırtıq çox dəfə doğuşdan var olan bir mühitdə inkişaf edər. Qarın içi təzyiqini artıran bütün xəstəliklərdə (boğmaca, xroniki öskürək, hamiləlik vs.), qəbizlik əsnasında çox ıkınma və ya ağır bir yükün qaldırılması kimi səbəblərlə yırtıq meydana gəlməsi olasıdır. Ən sıx görülən yırtıqlar, % 73 nisbətində qasıq yırtığı (inguinal hernia), % 17 uyluk yırtığı (femoral hernia), % 8,5 göbək yırtığı (umbilical hernia) və digər yırtıqlardır. Yırtıq müayinəsi ayaqda edilər və xəstə öksürtülər. Beləcə yırtığın çölə çıxıb çıxmadığı aydın olar. Uşaqlarda şişlik, ağlaması əsnasında ortaya çıxar və ananın diqqətini çəkər. Oğlanlarının torbalarının şişməsi, yırtıq ehtimalını ya da hidrosel, orşit kimi xəstəlikləri düşündürər. Bəzi yırtıqlar, xəstə yatdığı zaman öz-özünə içəri girə biləcəyi kimi, xəstə və ya həkimi tərəfindən də içəriyə itələnilə bilər. Bu əsnada əgər kisə içindəki orqan bağırsaq isə gurultulu bir səs eşidilər və bağırsağın başlanğıc qisimi son hissəsinə görə daha çətin içəriyə girər. Yaşlı kəslərdə, əməliyyat lazım olmayan və ya edilməyən vəziyyətlərdə yırtığı içəridə tutmaq üzrə qasıq bağları (yırtıq bağı) və ya közsələr istifadə etmək faydalıdır. Qarın içərisində, lakin əhəmiyyətli bir şikayətə səbəb olmayan hadisələr üçün rədd edilməyən yırtıq deyimi istifadə edilər. Bu növ yırtıqlar günün birində sıxışıb boğula bilər və qan dövranı pozulması səbəbiylə bağırsaqda qanqren başlaya bilər. Bu kimi yırtıq boğulmalarında o bölgədə birdən başlayan ağrı, daha sonra bütün qarına yayılar. Bağırsağın tıxanmasıyla fışqırar şəkildə qusma görülər. Yırtıq gərgin və çox ağrılıdır. Bağırsağın bəslənməsi pozulub da yara və qanqren ola bilməyə başlayınca ağrı da yavaşlayar. Bağırsaq iflic olduğundan bağırsaq hərəkətləri də dayanar. Buna görə yırtıq olan kəslərdə qarında başlayan ağrının özbaşına keçməsini pis bir əlamət saymalı, dərhal bir operatora baş vuraraq lazım olduğunda dərhal əməliyyat keçirməlidir. Əməliyyatla yırtıq kisəsinin çıxarılması (Herniotomi) və zəif bölgənin tikilməsi (Herniorraphi) üçün bir çox dəyişik üsullar tətbiq olunmaqdadır. Bu əməliyyatlardan sonra yırtıq eyni yerdə təkrar görülə bilər, yəni xəstəlik təkrarlaya bilər. Bu kimi ikinci dəfə edilən əməliyyatlarda və ya qarın divarlarının çox zəif olduğu vəziyyətlərdə yırtıq təmiri üçün mersilen deyilən sintetik nömrələr istifadə edilər.

2 thoughts on “YIRTIQ (HERNİ)

  1. salam menim oglum3 ayliqdir.qasiqda siskinlik var.sag terefde bu yirtiq ola bilermi?ne qeder orxuludur.korpede operasiya aparilmalidirmi?bu haqda xahis edirem yazardizda?

  2. Salam mende anadan gelmə duz bagirsaq yirtigi var .evvellər sarik kimi sisrdi indi ise sismir ama yirtigi vaginal bölgeden görurem. Uzr isteyirem boyuk bayra cixanda necis axir usaqliq boynundan .men bilmək isteyirem bunun emeliyati yada mualicesi var??

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *