TÜPÜRCƏK VƏZİ İNFEKSİYALARI ?>

TÜPÜRCƏK VƏZİ İNFEKSİYALARI

TÜPÜRCƏK VƏZİ İNFEKSİYALARI

Tüpürcək vəzi iltihabları, ABsələşən və ABsələşməyən və xüsusi tüpürcək vəzi iltihabı şəklində 3 tipdə görülər. Ən sıx görülən infeksiya Kabakulak (epidemik Parotit) dır. Kabakulak (Epidemik Parotit): Uşaqlıq çağının ən sıx görülən tüpürcək vəzi xəstəliyidir. Parotis adlı və çənənin üstündə qulağın qarşısında iştirak edən tükrük vəzində şişlik, qızarıqlıq, kanal ağızında yüngül bir şişmə və qızarıqlıq, qulaq çömçəsinin yer dəyişdirməsi kimi tapıntılara malikdir. Axıntı iltihab xarakterdə deyil. Turş qidaların alınması ağrını artırar. Varlıqların %30’unda qızdırma yoxdur, %75’inde iki tərəfli təsirlənmə vardır. Bir tərəfin şişməsini izləyən 5 gün içində digər tərəf də şişər. Bəzən çənəaltı tükrük vəzləridə xəstəliyə yoldaşlıq edər. Kabakulak viruslarla ibarət olan bir infeksiyadır. Faktor paramikzoma qrupuna aid nerotropik bir virus olub, 8. baş sinirində geri çevrilməsiz bir lezyon meydana gətirərək tək tərəfli tama yaxın bir karlığa yol aça bilər. Pankreası tutaraq şəkər xəstəliyi , testisler və ya yumurtalıqları tutaraq sonsuzluq və stansiya sinir sistemini tutaraq menenjit edə bilər. Xəstəliyin 3-4. günlərində qan və sidikdə amilaz miqdarı maksimum səviyyəyə çatar. Müalicə semptomatik ağrı kəsici qızdırma salıcı dərmanlayar verilər. Ağrı azaldılar,qızdırma salınar. Digər Viral İnfeksiyalar: Sitomegalovirus, Coxackie A, Echovirus, İnfluenza virusu tükrük vəzlərində infeksiyaya səbəb ola bilərlər. Müalicə kabakulaktaki kimi semptomatiktir. HIV infeksiyası sıxlıqla böyük tükrük vəzlərinin tutulumu ilə birlikdədir. HIV üçün klinika şübhə olduğunda serolojik testlər edilər. Ani inkişaf edən iltihablı dişəti və tükrük vəzi infeksiyonu: Ağız içi boşluqdan gələn bakteriyaların meydana gətirdiyi tükrük vəzinin ABsələşməyə meylli infeksiyasıdır. Sıxlıqla parotis vəzində gözlənər. Ən sıx rast gəlinən faktor Stafilokokkus aureusdur adlı bakteriyadır daha nadir olaraq Streptokok, e. Coli, Hemofilus influenza görülə bilər. Tükrük vəzi birdən şişər və ağrılıdır. Qızdırma və ağ qan hüceyrələrində artma vardır. Parotis vəzi tutlunca qulaq çömçəsi diqqətə çarpanlaşar və xəstənin arxasından baxıldığında şişlik rahatlıqla fərqinə varılar. Tükrük vəzi əllə müayinədə həssasdır və xəmir konsistensiyasındadır. Dəridə qızarıqlıq ola bilər və ABsələşmə varsa dəri altında yumşalma hiss edilər. Tükrük bezinin ağız içindəki kanal ağızına baxarkən vəzə edilən masaj ilə axıntı gəldiyi izləniyər. İnfeksiya xarici qulaq yoluna atlaya bilər. Xəstədə üz iflici ola bilər. Dərin boyun ABsəsi və sinə boşluğu iltihabı kimi komplikasyonlar ola bilər. Xəstələrin 1/3ü əməliyyat sonrası dövrdə ağızdan qida alışı məhdudlaşdırılmış və elektrolit-maye tarazlığı pozulmuş xəstələrdir. Parotise edilən masaj ilə stenon kanalından ağız içinə ABsə boşalımı izlənilə bilər. Müalicədə bakteriyalara təsirli yüksək dozada antibiotiklər verilər. Maye-elektrolit tarazlığı düzəldilər. Tüpürcək vəzi üzərinə isti kompresler tətbiq olunar. Siyalogoglar (%2’lik pilokarpin damlası verilər, saqqız çeynədilər, C vitamini həbləri və ya limon əmdirilər) və ağız hijyenine diqqət yetirilər. ABsə varsa, üz siniri qorunaraq, yelpik şəklində kesi edilərək ABsə boşaldılar Digər istiqamətlərdən sağlam uşaqlarda görülən parotisin süpüratif infeksiyası ayrı bir andıdadır. Uyğun antibiotik müalicəsi və təqib lazımdır. Ümumiyyətlə adolesan dövrdə semptomlar sonlanar və nadir olaraq cərrahı lazımdır. Xronik və təkrarlayan dişəti-tükrük vəzi iltihabı: Ən sıx parotisde görülər. Altda yatan səbəb olaraq tükrük sekresyonunun azalması ya da dayanması məsul tutulmaqdadır. Klinika olaraq xəstədə təkrarlayan, yüngül ağrılı tükrük vəzi şişmələri söz mövzusudur. Şişliklərin arası bir neçə həftə və ya bir neçə ay ola bilər. Daş və ya asanlaşdırıcı faktorlar varsa bunlar müalicə edilməlidir. Kafi maye alışı , vəz masajları yanında akut hücumlar əsnasında antibiotik istifadə edilər. Konservatif müalicənin qeyri-kafiliyi halında vəzin cərrahı olaraq çıxarılması gərəyə bilər. Çənəaltı tükrük vəzin xronik və daraldıcı iltihabı (Kuettner şişi): Gerçək bir şişdən ayırd edilməsini çətinləşdirəcək şəkildə Çənəaltı vəzdə sərtləşmə və böyümə görülər. Ayırıcı diaqnoz və histolojik araşdırma üçün tükrük vəzi çıxarılar və beləcə müalicə edilmiş olar.
XÜSUSİ TÜKRÜK VƏZİ İLTİHABLARI: Vərəm (tbc): Parotis və ya Çənəaltı tükrük vəzində ağrısız bir şişlik olar. İnfeksiyanın primer məskunlaşma bölgəsi ağciyərlərdir: Rentgendə əhənglənmə gurula bilər. Ağciyərlərdə və digər orqanlarda Tbc axtarılmalıdır. Müalicə, anti-tbc dərmanlaar ilə edilər. Enfekte limfa nodlarının və tükrük vəzlərinin fasiyal sinir qorunaraq çıxarılması gərəyə bilər. Aktinomikoz, pişik dırmığı xəstəliyi səyrək görülən xüsusi tükrük vəzi iltaplarıdır.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *