Krım – Kongo Xəstəliyi ?>

Krım – Kongo Xəstəliyi

Krım – Kongo Xəstəliyi

krım-Kongo Xəstəliyi: gənə ixodes ricinus Dünyada bilinən 850 kene növü mövcuddur, bizim yaşadığımız paralel sahəsində isə yalnız 8 növü olar və bunlar erkən yaz aylarında menenjit və ensefalite, yəni beyin və beyin pərdəsi iltihablanmasına və ya borrelioza səbəb olar. Odun gənəsi deyə xatırlanan ixodes ricinus qərb Asiya və Avropa da məşhur olaraq yayılmışdır. Odun gənəsi dişləyərək deyil sancaraq daşıdığı virusun insana keçməsinə səbəb olar. Gənə hind paxlasına bənzədiyindən ”ricinus” deyə xatırlanar. Dişi odun gənəsi öz böyüklüyünün 100-200 qatı qan əmə bilər, əslində 3-4 mm böyüklüyündədir. Odu gənəsini heyvanlarda, ümumiliklədə qoyunlarda görülən gənəyle qarışdırmamaq lazımdır. krım-Kongo Xəstəliyi, FSME, erkən yaz meningoensefalit: Odun gənəsi daşıdığı virusla beyin, beyinzarı və mərkəz sinir sisteminin iltihablanmasına səbəb olar. Bu xəstəlik ilk dəfə 1920-ci illərdə Avstraliya da görülmüşdür. Bu xəstəlik yüngül qrip bənzəri bir şəkildə və ya davamlı təxribat səbəbiylə iflic ola bilər. Xəstənin immün sistemi güclü isə vəziyyəti yavaş yavaş yaxşılaşar və ya ölər. nadir olaraq da xəstəlik yüngül keçər. İnfeksiya tipik olaraq xəstədə iki fazda görülər: A-) Enkubasyondan (virus bulaşdıqdan sonra ortaya çıxışına qədər keçən müddət, kürt müddəti) 7-14 gün sonra qızdırmalı infeksiya görülər. Bu qızdırmalı infeksiya 1-8 gün davam edər. B-) Xəstəliyə tutulanların 1/3ündə qızdırmalı xəstəlik dövrəsi başlar və bu 1-20 gün davam edər. qızdırma 40 dərəcədən çoxdur və baş ağrısı, boyun tutulması, qanın quruluşunun pozulması kimi xarakteristika vəziyyətlər görülər. Xəstənin vəziyyəti orqanların təxribatına görə üç bölgədə görülər. 1-) Beyinzarı iltihablanması (menenjit) 2-) Beyinzarı və beyin iltihablanması (menenjit və ensefalit) 3-) Menenjit və ensefalitle birlikdə mərkəz sinir sistemi iltihablanması Xəstəlik % 5-18 nisbətində çox ağır keçər və bunların % 2ində ölüm görülər. Tibb sahəsində bu xəstəliyə qarşı təsirli bir dərman yoxdur. Yalnız immün sistemini gücləndirmək üçün TahitianNoni istifadə edilə bilər.
Gənə haralarda saxlanar: gənələr ümumiyyətlə bağçalardakı artıq maddələrin toplandığı yerdə, yəni biyo küllüklərdə çoxalar. Odun gənəsi ümumiyyətlə meşələrin açıq yerlərində çay kənarlarında, kolluqlarda, dar, geniş və ya iynə yarpaqlı ağaclarda yaşayarlar. istirahət etmək üçün ağacların altında, parklarda, banklarda, və də gəzintilərdə oturarkən infeksiyaya səbəb olan odun gənəsi adamın üstünə qonar və adamı sancar bilər. Odun gənəsi çayırlıqlar, kolluqlar, və ağacların yerə ən yaxın olan yarpaqlarında yaşayarlar və bu səbəblə insanlara çox yaxındır. Odun gənəsi yetkin insanlarda ümumiyyətlə qıç, omba və cinsi orqanlarda, uşaqlarda isə ümumiyyətlə başda görülər.
gene necə çıxarılar: gənənin qayçı kimi iti iki çənəsini dəriyə soxaraq qan əmər. Bəzi ekspertlər gənəni dəridən çıxarmaq üçün maqqaşla gənənin tutularaq sağa və ya sola şərq çevrilərək çıxarılacağı iddia edilməkdədir. Bu doğru deyil, doğru olan maqqaşı dərinə batıraraq çıxarmaqdır. Gənənin başının qoparaq içəridə qalması təhlükəlidir. Çünki gənənin daşıdığı virus ağızındadır və oradan qana keçər. Bu səbəblə gənəni bir bütün olaraq çölə çıxarmaq lazımdır. Gənəni əzmək və ya üzərinə yağ tökmək yaxşı bir metod deyil gənəyə qarşı peyvənd: İki cür peyvənd qrupu vardır. Uşaqlar və gənclər yəni yaşı 16ın altında olanlar və yetkinlər olmaq üzrə iki qrupa ayrılar. 1-) Uşaq və gənclər üçün 0,25 ml 2-) Yetkinlər üçün 0,5 ml Peyvənd quruluşlunca adam infeksiyaya qarşı qorunar, lakin peyvənd quruluşlunca adamda qızarma, qabarıqlıq və dərmansızlıq, halsızlıq və qızdırma ilə görülər. Əgər adamda akut olaraq gənə dişləməsi varsa və ya infeksiyaya tutulmuşsa o zaman peyvənd vurmaq uyğun deyil. Yumurta zülalına qarşı allergiyası olanların həkiminə müraciət etməsi lazımdır. Artığın pozulmaması üçün +2 ilə +8 dərəcədə soyuducunda mühafizə edilməlidir. Peyvəndi dondurmaq və ya yüksək dərəcədə depolama təhlükəlidir. Peyvənd hər 3 ildə bir edilər.
Evçi heyvanlar: gənə 100ə yaxın heyvanı qışı keçirmək üçün yerləşmə vasitəsi olaraq seçər və bunların başında məməlilər, quşlar və kərtənkələlər gəlir. Yerləşilən heyvanın bədəni viruslara qarşı antikor çıxarar və beləcə özünü gənənin daşıdığı virusa qarşı qoruyar. Gənə ümumiyyətlə siçanlara yapışaraq qışı keçirər. İnək, qoyun və keçilərdə yerləşən odun gənəsi bu heyvanlara virusu bulaşdırar və bu viruslu heyvanların südünü içən insanlarda infeksiyaya tutular. Müalicəsi: gənənin daşıdığı virusa qarşı əvvəldən peyvənd edilə bilər, lakin gənə dişlədikdən sonra peyvənd edilməz. Müalicə üçün hər hansı bir dərman yoxdur, yalnız immün sistemini gücləndimək.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *