Aids ?>

Aids


Aids

ADS, (Acquired Immune Deficieny Syndrome) bədənin immunitet sistemini çökerdən HIV ( Human İmmunodeficency Virus) virusunun gətirib çıxardığı bir xəstəlik. Dünyada hər gün təxminən 16 min adamın tutulduğu düşünülən AIDS, immunitet sistemini çökertməsi səbəbiylə bədəni hər cür mikroba qarşı müqavimətsiz buraxır.
HIV virusu, uzun illər səssiz qalsa belə digər xəstəliklərin meydana gəlməsini sürətləndirib orqanizmi hiyləgər hiyləgər yox edir. Zərərsiz xəstəliklər belə immunitet sistemi ziyan görmüş insanlarda ağır və ölümcül vəziyyətlərə səbəb ola bilir.

CİNSİ TƏMAS VƏ QAN

AIDS üç cür bulaşır. Cinsi əlaqə, qan yoluyla və anadan körpəyə. Bunların xaricində AIDS in bulaşması dərhal dərhal qeyri-mümkün. AIDS li adam ilə qucaqlaşmaq, əl sıxışmaq, istifadə etdiyi qab, çəngəl, stəkan kimi əşyaları istifadə etmək və ya eyni ictimai mühitlərdə olmaq hətta eyni hovuzu istifadə etmək belə xəstəliyin bulaşması üçün risk daşımır.

AIDS ən çox cinsi əlaqə yoluyla bulaşır. Cinsi əlaqə əsnasında cinsi orqanlarında və makattaki zədələnilmələr mikrobun bədənə girməsinə səbəb olur. AIDS in bulaşması üçün cinsi orqanların zədələnilmiş olması da şərt deyil. Ən çox risk altında olanlar isə qadınlar. Çünki sperma yüksək sıxlıqda mikrob ehtiva edir.

Qan və qan məhsulları, orqan və toxuma nəqli, təraş bıçaqı, diş fırçası və şpris paylaşımıyla bulaşır. Mikrobdan təmizlənilməmiş yəni sterilize edilməmiş iynə, şpris, qayçı, ülgüc hətta manikür-pedikür üçün istifadə edilən kəsici alətlər hər vaxt risk daşıyır.

AIDS; qan və cinsi təmas xaricində anadan körpəyə də bulaşa bilir. Hamiləlikdə, doğum əsnasında və ya ana südü ilə körpəyə keçə bilir.

AIDS,

� Gündəlik həyatda və ictimai əlaqələrlə,

� Öpüşmə, toxunma, sarılma, əl sıxışmaqla,

� Hər kəsə açıq tualet, hovuz, duşdan,

� Başqalarının əşyalarını istifadə etməklə

� Ağcaqanad, böcək soxması, heyvan dişləməsiylə BULAŞMIR

AIDS İN ƏLAMƏTLƏRİ ,

§ Günlər və ya aylar sürən qızdırma,

§ Gecə tərləməsi,

§ İştah azalması,

§ Uzun davamlı yorğunluq hissi,

§ % 10 dan çox kilo itkisi,

§ Oynaq yerlərində və əzələlərdə ağrı,

§ Səbəbi naməlum , uzun davamlı boğaz ağrısı,

§ Səbəbi naməlum linfa bezlərinin şişməsi (lenfadenopati),

§ Uzun davamlı ishal,

§ Təkrarlayan infeksiyalar,

§ Çox məşhur görülməyən xəstəliklərə tutulmaq.

QORUNMA YOLLARI:

§ Hər cür cinsi əlaqədə prezervativ istifadə edin.

§ Cinsi partnerinizin keçmişində belə bir xəstəlik olmasa da qorunun. Unutmayın partneriniz doğru söyləmir ola bilər.

§ Nə olursa olsun başqa biriylə ortaq şpris istifadə etmənin.

§ Qan verərkən ya da alarkən, diş həkimi kreslosunda və bərbərdə istifadə edəcəyiniz alətlərin sterilizasyonundan əmin olun.

§ Hamiləlikdən qorunmaq üçün prezervativdən başqa üsullar istifadə edir olsanız da AIDS i düşünərək partnerinize prezertvatif istifadə etməsi üçün təzyiq edin.

§ Başqasının xüsusi alətlərini istifadə etmənin, öz alətlərinizi kullandırtmayın . Əgər bu alətləri istifadə etmək və ya istifadə etdirmək məcburiyyətində qalsanız bir daha özünüz istifadə etmədən əvvəl odekolon və ya spirtlə dezinfeksiya edin edin.

§ Evlənmədən əvvəl AIDS testi etdirin.

§ Cinsi geçimişini bildiyiniz bir partnerle yaşamanız AIDS deyil qorunmaq üçün yaxşı bir üsuldur, UNUTMAYIN.

AIDS LƏ ƏLAQƏDAR BƏZİ SUALLAR:

AIDS i önləyəcək bir peyvənd varmı?

Bu an üçün yox.

Öpüşməylə bulaşarmı?

Qandakı ya da tüpürcəkdəki virus başqa birinə ancaq o adamın ağızında kəsik varsa keçə bilər.

Ağcaqanad soxması, tər, aksırık, gözyaşı, yemək, içeçek, çəngəl, qaşıq, stəkan, üzmə hovuzundan bulaşarmı? Xeyr.

AIDS li adama toxunmaq, əl sıxışmaq və ya sarılmaq təhlükəlimi?

Xeyr. HIV, asqırmaq və öskürməklə bulaşmaz. İt, pişik və digər heyvanlardan virusu tuta bilməzsiniz.

Daha çox kişidən qadınamı qadından kişiyəmi bulaşır?

Kişidən qadına bulaşma nisbəti, qadından kişiyə bulaşma nisbətindən daha yüksək. Kişi, prezervativsiz olaraq boşaldığı zaman qadın, HIV daşıya bilən daha yüksək həcmdəki sperm mayesinə açıq vəziyyətə gəlir.

HIV virusu xarici mühitdə yaşaya bilərmi?

HIV, açıq havaya məruz qaldığında uzun müddət yaşaya bilməz. Xarici mühitdə istilik, təşkilata, su, sabun və yuyucular səbəbiylə təxrib olar. Spermdəki və vajina sekresiyasındakı HIV, xarici mühitdə bir neçə saatda, quru mühitdə isə yarım saatda ölər. HIV qurumuş qanda da qısa zamanda ölər. Yenə də tökülmüş qan, sperm və digər bədən mayeləri kiçik də olsa risk meydana gətirər. Buna görə riskli əşyaların, sulandırılmış paltar suyu ilə və ya bir neçə dəqiqə kaynadılaraq təmizlənməsi lazımdır.

Dəri HIV deyil necə təmizlənilər?

Su və sabunla yaxşıca yuma ilə HIV da dəridən uzaqlaşdırıla bilər. Yuyunduqdan sonra dərinin spirt ilə təmizlənməsi lazımdır. Yaralanma vəziyyətində yara yeri, əvvəl sabun və su ilə yaxşıca yuyunmalı, ardından betadin kimi bir antiseptik ilə təmizlənməli.

Qan vermək ya da almaq etibarlımı?

Qan almaq üçün steril vəsait istifadə edilən yerlərdə qan versəniz, HIV ilə enfekte olmanız mümkün deyil. Əgər istifadə edilən vəsaitlərdən əmin deyilsinizsə qan verməyin. HIV ilə təmas ettiginizi düşünürsünüzsə və bir HIV testindən keçmədinizsə, qan verməyin.

Diş müalicəsində risk varmı?

Əgər hər iki xəstə arasında alətlər sterilize edilsə riskli deyil.

AIDS testində nəyə baxılar?

HIV bədənə girdiyindən etibarən, bədəndə bununla döyüşmək üçün xüsusi antitel meydana gələr. Eliza deyə bilinən testlə qanda, xəstəliyə səbəb olan mikroba qarşı inkişaf etmiş olan antikor olub olmadığına baxılar. Antikorların Eliza üsuluyla ölçülə biləcək səviyyəyə çatması üçün 3 aylıq bir müddətə (pəncərə dövrü) ehtiyac vardır. Bu səbəblə test, bulaşma olduqdan 3 ay sonra edilməlidir.

Test nəticəs(n)i HIV(+) (HIV Müsbət) çıxarsa adam qanında bu antikorları daşıyır deməkdir. Bu da adamın AIDS virusuyla qarşılaşdığı mənasını verər. Ancaq testin yalançı müsbət çıxma ehtimali da vardır. Adamın HIV müsbət olduğunun seylenebilmesi üçün Westernblood testi deyilən təsdiqləmə testinin də edilib nəticəsinin müsbət olması lazımdır.

Əgər test (-) çıxarsa bu, adamın AIDS virusu daşımadığı mənasını daşımır. Əmin olmaq üçün üçüncü ayın sonunda təkrar test etdirilər. Çünki qan testi virus bədənə girdikdən 3 ay sonrasına qədər virusu gösteremeyebilir. Üçüncü ay edilən test yenə (-) çıxarsa rahatlaya bilərsiniz.

AIDS, Sağlamlıq Nazirliyi na bildirilməsi məcburi bir xəstəlik. Amma bu elan adla edilmir. Adınızın baş hərfləri və doğum iliniz istifadə edilərək kodlaşdırılır. Bunun xaricində müalicənizdən məsul həkim və qrupu xaricində kimsəyə deyilməməsi lazımdır.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *